Yoga is… een transformatie

Gedurende zijn leven heeft B.K.S. Iyengar veel boeken, veel artikelen geschreven en veel mooie dingen gezegd. Een aantal citaten van hem wordt nog regelmatig aangehaald.

Een van de citaten is: Yoga verandert onze kijk op de dingen niet, het transformeert degene die kijkt.

Dankzij yoga leren we te ontspannen. Dankzij de ontspanning ontdekken we dat het rustiger kan worden in onze geest. We ontdekken dat het heel vaak niet rustig is in ons denken, maar dat die mogelijkheid wel in ons zelf bestaat. Meestal smaakt de ervaring van kalmte naar meer. Want een kalme geest zorgt ervoor dat we niet overal als een kip zonder kop achteraan rennen: niet achter een ander, niet achter ons zelf. Een kalme geest helpt ons om van een afstandje naar ons zelf, onze gedachten, onze emoties en naar anderen te kijken. Een kalme geest helpt ons om weloverwogen een mening te vormen, om weloverwogen besluiten te nemen. Een kalme geest helpt om de rust te bewaren, ook in tijden van stress, verdriet of een grote crisis. Kortom: een kalme geest helpt ons in alle opzichten in het leven. Die kalme geest zorgt voor een transformatie van degene die kijkt  en dit kan ook de manier van hoe we tegen het leven aan kijken veranderen.

Helaas is het in de praktijk niet zo makkelijk om de kalme geest te verkrijgen, dat hebben we zelf ook al ontdekt. En de meesten van ons vinden het ook normaal dat het nooit stil is in het denken. Het doel van yoga waarover Patanjali spreekt in sutra 2, hoofdstuk 1: yoga is het stilleggen van de schommelingen van de geest, kent een lange, moeizame weg. Aan die weg, met al zijn obstakels, wijdt Patanjali ruim 100 sutra’s. In het kort samengevat: het vraagt om discipline en constante oefening.

Namasté, Majanka

Posted in Inspiratie

Yoga is…. een licht

Gedurende zijn leven heeft B.K.S. Iyengar veel boeken, veel artikelen geschreven en veel mooie dingen gezegd. Een aantal citaten van hem wordt nog regelmatig aangehaald.

Een van de citaten is: Yoga is een licht. Als het eenmaal is aangestoken dan dimt het niet meer. Hoe harder je oefent, hoe helderder het licht.

Of het nu gaat om hardlopen, taarten bakken, schilderen of wat dan ook: hoe meer je oefent, hoe beter het gaat. Met yoga is het dus niet anders. Gedurende zijn leven heeft Iyengar dagelijks uren op de yogamat gestaan om te oefenen. Soms met leerlingen in de buurt die hem regelmatig bewonderend bekeken, soms gaf hij de leerlingen aanwijzingen tijdens zijn eigen beoefening, soms had hij iemand nodig die hem verder in een houding hielp. Zijn hele leven stond in het teken van yoga.
Tot aan zijn dood zei Iyengar dat hij nog aan het verfijnen was in de asana’s. Hij kon het verschil onderscheiden tussen bijvoorbeeld linker- en rechternier, maar ook kon hij met zijn aandacht bij verschillende lichaamscellen komen. Wij zijn al blij als we huid, botten en spieren kunnen voelen en aansturen. En zelfs dat is niet makkelijk.

In de loop der jaren heeft Iyengar geleerd, mede dankzij dochter Geeta, om niet alleen maar keihard te oefenen, maar ook om de zachtheid toe te laten in zijn lichaam. Hij heeft dieper en dieper leren voelen in zijn lichaam en daarmee ook in zijn geest.
Hij benadrukt in al zijn boeken dat de beoefening van asana’s geen fitnesspraktijk is. Door het oefenen wordt het lichaam sterker, maar ook soepeler. Soepelheid staat voor ontspanning. Korte spieren zijn een teken van spanning, vandaar altijd weer de nadruk op het verlengen van de spieren.
Wilskracht is nodig om te blijven oefenen, maar overgave; uit dat hoofd, naar het hart, is nodig om daadwerkelijk de opening en de ontspanning in het lichaam toe te laten. Toegeven aan die overgave, aan het loslaten, dat geeft lichtheid aan het lichaam en dat maakt dat het licht in ons gaat schijnen. Stel je eens voor als je zo makkelijk los kon laten, je over kon geven; in het volste vertrouwen. Wat dan?

Namasté, Majanka

Posted in Inspiratie

Yoga is …. Over het licht dat schijnt door de diamant

Gedurende zijn leven heeft B.K.S. Iyengar veel boeken, veel artikelen geschreven en veel mooie dingen gezegd. Een aantal citaten van hem wordt nog regelmatig aangehaald.

Een van de citaten is: De hardheid van een diamant is een onderdeel van zijn nut, maar zijn werkelijke waarde is het licht dat er doorheen schijnt.

In dit citaat legt Iyengar een brug naar ons mensen. De hardheid van een diamant is ons lichaam. We noemen dit ook wel prakriti, materie. Dankzij dit lichaam, met al zijn beperkingen en mogelijkheden, bestaan wij. Dankzij onze geest zijn wij ons bewust van ons lichaam, maar ook van ons ego, van onze ik. Te vaak identificeren wij onszelf met ons lichaam, met de projecties van onze geest. We worden de angst, de depressie, het verdriet, de boosheid, maar ook de blijdschap, het geluk en de vreugde. Ons lichaam doet pijn. Soms is er werkelijk iets aan de hand, soms is het niet meer dan spanning of stijfheid, die we ons gewaar worden. We hebben de neiging om dit ofwel compleet te negeren of om er te veel aandacht aan te besteden waardoor we bezorgd raken.

Maar tegenover de hardheid van die diamant staat dat de werkelijke waarde is dat het licht er doorheen schijnt. Tegenover prakriti, materie, ons lichaam en de geest, staat purusa, de ziel oftewel het licht. Zonder prakriti kan purusa niet worden waargenomen. We hebben ons lichaam dus nodig om iets van onze ziel te kunnen zien en te ervaren. Daarvoor hebben we een soepel, sterk en stabiel lichaam nodig. Dee asana’s helpen ons daarbij. Door te werken aan het lichaam, geven we de geest een mooi cadeautje: kalmte. Dankzij deze kalmte kan het licht in ons schijnen. En zo worden we als die diamant.

Namasté, Majanka

 

Posted in Inspiratie

Yoga is….. in de middellijn komen

Gedurende zijn leven heeft B.K.S. Iyengar veel boeken, veel artikelen geschreven en veel mooie dingen gezegd. Een aantal citaten van hem wordt nog regelmatig aangehaald.

Een van de bekendste citaten is: The median line is God. De middellijn is God.

Een paar weken geleden hebben we het ook gehad over het zoeken van de middellijn in de asana’s. Toen las ik het volgende voor: ‘Evenwicht in het lichaam is de basis voor evenwicht in het leven. Evenwicht is de toestand van het heden, het hier en het nu. In het midden is het heden. Het heden is de volmaakte asana.’ En dus zegt Iyengar dat de middellijn God is: als het denken is geweken, het ego een stap opzij heeft gedaan en er alleen nog een asana is die wordt gevoeld en ervaren, dan zijn we in de middellijn en daar kunnen we ook God, het hogere in ons, het licht in ons, ervaren.

Om uberhaupt die middellijn te bereiken moet er aan een aantal voorwaarden zijn voldaan: de basis van de asana moet goed zijn, stabiel. Denk aan de staande houdingen. Als de voet niet goed staat, kan er nooit een evenwichtige houding worden gevonden en komen we niet in de middellijn. Maar ook als de props (hulpmiddelen) niet goed staan of als er op een onjuiste manier gebruik wordt gemaakt van de props, dan zijn ze ons eerder tot last dan dat ze ons de ondersteuning bieden die we op dat moment nodig hebben.
Dus moeten we er voor zorgen dat de basis goed is. Die basis hebben we hard nodig bij de serie asana’s van vandaag.

Namasté, Majanka

Posted in Inspiratie

De adem is… de koning van de geest

Gedurende zijn leven heeft B.K.S. Iyengar veel boeken, veel artikelen geschreven en veel mooie dingen gezegd. Een aantal citaten van hem wordt nog regelmatig aangehaald.

Een van die citaten is: De adem is de koning van de geest.

In de Iyengar yoga werken we vooral met het lichaam. Vanuit het lichaam bereiken we de adem en de geest. Zijn de schommelingen van de geest bedaard, dan komen we ook in contact met onze ziel.
Iyengar zegt in één van zijn boeken:  Het koninkrijk van het lichaam is een mysterieus rijk. Atma, de ziel, is de Keizer. De adem is de Minister-President en het bewustzijn is de vice Minister-President. De adem is superieur aan het bewustzijn. Het bewustzijn kan verschillende vormen aannemen als gevolg van emoties en de indrukken van de zintuigen. De adem verandert nooit.
De adem kan rustig zijn, diep, vloeiend of oppervlakkig en onregelmatig, maar hij is er altijd.

Pranayama, kort gezegd: ademhalingsoefeningen,  is een methode die de stroom van energie  reguleert en het hele lichaam van zuurstof voorziet. De beoefening van pranayama kalmeert het bewustzijn, de geest, en maakt het een fit instrument voor meditatie. Het opent  de poorten voor de ware kennis. In de Upanishads, oude Indiase geschriften staat: ‘Er is geen zuiverende actie hoger dan pranayama. Door de vernietiging van onzuiverheden is zuiverheid verzekerd en schijnt het licht van kennis.’

Kortom: als het ons lukt onze ademhaling te beheersen, te reguleren, dan wordt onze geest rustiger en is het minder onderhevig aan schommelingen.
Maar eerst doen we een aantal asana’s om het het lichaam te ontdoen van spanningen.

Namasté, Majanka
Bron: Astadala Yogamala door B.K.S. Iyengar

Posted in Inspiratie

Yoga is…. ‘Meditatie in actie’

Meditatie in actie

Gedurende zijn leven heeft B.K.S. Iyengar veel boeken, veel artikelen geschreven en veel mooie dingen gezegd. Een aantal citaten van hem wordt nog regelmatig aangehaald.

Een van die citaten is: Yoga is meditatie in actie.

Als we kijken naar het achtvoudig yogapad van Patanjali dan zien we dat de asana’s, de lichaamshoudingen, op nummer 3 staan. Meditatie komt pas op nummer 7. Waarom zegt Iyengar dan dat yoga meditatie in actie is terwijl er nog een aantal stappen zit tussen asana’s en meditatie? En is die meditatie in actie haalbaar voor ons?

We kunnen meditatie omschrijven als: volledig zijn in het moment. Iyengar voegt hieraan toe: in diepe meditatie is er geen bewustzijn van het ik. Er is geen sensatie van bewustzijn, adem, beweging, er is alleen maar vrede en geluk (ananda). Het Zelf en het bewustzijn zijn één geworden.
Ik vermoed dat dit voor de meesten van ons nog een brug te ver is om het op deze manier te ervaren, maar het is mogelijk om in de asana’s onze gedachten te laten zijn voor wat ze zijn. Door de vele aanwijzingen wordt de aandacht naar het lichaam getrokken, om zo ook meer met de aandacht in het lichaam te komen en niet in het hoofd.

Vervolgens ben je nog steeds aan het denken: schouderbladen in de rug, armen strekken, staartbeen naar beneden. Dit kan overgaan in alleen voelen, in ervaren. Hoe meer de middellijk van de asana is gevonden, hoe makkelijker dit voelen, deze ervaring wordt. De geest verstilt, we zijn, we zijn in het nu. En daar is dan de meditatie in actie. Die kan niet ervaren worden als we snel van de ene houding naar de andere overgaan. Deze kan alleen ervaren worden door de asana’s langer aan te houden, door in iedere asana naar die middellijn te zoeken. Dat gaan vandaag ook weer doen: op zoek naar de middellijn, naar verstilling in de geest.

Namasté, Majanka
Bron: Astadala Yogamala door B.K.S. Iyengar

Posted in Inspiratie

Yoga is…’Een kunst, een wetenschap en een filosofie’

Gedurende zijn leven heeft B.K.S. Iyengar veel boeken, veel artikelen geschreven en veel mooie dingen gezegd. Een aantal citaten van hem wordt nog regelmatig aangehaald.

Een van die citaten is: Yoga is een kunst, een wetenschap en een filosofie.

Kunst betekent vaardigheid. In yoga is het kunst om de realisatie van het Zelf te bereiken, om deze vaardigheid onde r de knie te krijgen. Door herhaaldelijke oefening en geleid door principes, wordt  schoonheid  van het Zelf gecreëerd, maar ook schoonheid/reinheid in het lichaam en in de geest.

Als wetenschap helpt yoga onszelf te leren kennen door experimenten, onderzoek, ervaringen en observaties. Om van deze kennis te kunnen proeven, moeten we oefenen. Het is een oefening om gezondheid van het lichaam en de harmonie van de geest en het bewustzijn te ontwikkelen en te behouden. Het is deze training van lichaam en bewustzijn die leidt naar de ervaring van eeuwigdurende rust van het Zelf. Oftewel: de schommelingen van de geest zijn dan volkomen tot rust gebracht waardoor we zicht krijgen op ons ware Zelf. Sutra I,3 uit de Yoga Sutra’s van Patanjali.

Filosofie gaat grotendeels over de kijk op een juist leven. De ware kunst van leven ligt in het begrip van hoe te leven zonder onszelf, onze ware aard, onze omgeving te verstoren. Yoga helpt ons onderscheid te maken tussen ware, eeuwigdurende vreugde en vrede, en verkeerde, kortstondige pleziertjes. Om te begrijpen wat het goede is, moeten we oefenen: met de asana’s, met het leven.

Veel plezier met deze kunst, wetenschap en filosofie! Breng ze maar samen in de asana’s.

Namasté, Majanka
Bron: Astadala Yogamala door B.K.S. Iyengar

Posted in Inspiratie

Een nieuw begin

Zes keer per jaar ontvang ik een tijdschrift over Iyengar yoga uit India, met medewerking van de familie Iyengar. Zo, aan het begin van een nieuw jaar, herinner ik me een verhaal van Abhijata Iyengar, de kleindochter van. Ze vertelde dat zij en een familielid samen met Guruji aten. Er kwam een bepaald gerecht op tafel waarvan het familielid zei dat hij dat als kind al niet lustte. En dus zou hij het nu ook niet lusten. Het antwoord van Iyengar was: ‘Jij bent niet meer dezelfde als toen. Het eten is niet hetzelfde bereid als toen. Waarom zou je het niet een nieuwe kans geven?’
Ik vond het een mooi voorbeeld, omdat het zo makkelijk is om onszelf te beroepen op toen, eerst en vroeger. Maar of vroeger nu een minuut of dertig jaar geleden is, het is voorbij. Zijn we dezelfde mensen als vroeger, als kind? Soms voelt het wellicht zo, maar het is niet zo. Dus waarom niet vroeger laten voor wat het is en ons overgeven aan dit moment, iedere keer weer?

De hond met hoofd naar beneden, schouderstand, die balanshoudingen: hoe instabiel, hoe pijnlijk, hoe zwaar, hoe moeizaam, hoe prettig en verruimend het voelde: het is voorbij. Vandaag doen we de asana’s met een hernieuwde, frisse blik en we laten een stukje oud ego voor wat het is. Zoals Iyengar in een van zijn boeken schreef over het heden: ‘Evenwicht in het lichaam is de basis voor evenwicht in het leven. Evenwicht betekent niet alleen het bewaren van lichamelijk evenwicht. In welke positie of in welke situatie in het leven je ook verkeert, je moet evenwicht vinden. Evenwicht is de toestand van het heden, het hier en het nu.
Je moet de middellijn van iedere asana zien te vinden zoat de energie op de juiste wijze is verdeeld. Wijk je af van de middellijn, dan begeef je je hetzij in het verleden, hetzij in de toekomst. In het midden is het heden. Het heden is de volmaakte asana.’

Laat de gedachten, de emoties voor wat ze zijn en geef je over aan het heden, aan de mogelijkheid van een volmaakte asana. Ik wens jullie ieder moment weer een nieuw begin toe, in dit nieuwe jaar.

Namasté, Majanka

 

Posted in Inspiratie

Overwegingen uit Pune, India

Vorige week was er een zesdaagse yogaconferentie aan de gang in Pune, India, waar de Iyengars wonen. Deze conferentie/workshop werd gegeven door Geeta Iyengar en werd voorafgegaan door een driedaagse discussie over het opleidingssysteem binnen de Iyengar yoga.
14 December is de geboortedag van B.K.S. Iyengar. N.a.v. beide evenementen staat Facebook vol met citaten en uitspraken van van Geetaji en Guruji (B.K.S.) Iyengar. Ik noem er een aantal, ter inspiratie voor de feestdagen.

    • We moeten onszelf regeren van binnenuit. Dit is een georganiseerd proces waarbij we morele, ethische en fysieke aspecten instellen om zo een gecontroleerde en gedreven geest te kweken (zie de yama’s, niyama’s, asana’s en pranayama uit het achtvoudig pad). Degenen die bekend zijn met het achtvoudig pad en daar naar leven, ontdekken dat dit een geleidelijk proces is.  Naar verloop van tijd ga je profiteren van de voordelen zodat je minder last hebt van afleidingen in en buiten jezelf. Innerlijke vrede rijst niet ineens op, maar na enige tijd realiseer je je dat het leven lichter is dan voorheen, zorgelozer.
    • Het lichaam is zo gespannen, het is belast. Deze spanning moet weg (daar doen we de asana’s voor). De passies, de gehechtheden, die onszelf in beslag nemen en waarmee we ons overdreven standhouden in de wereld, brengen spanningen met zich mee. De asana’s geven je de mogelijkheid om naar binnen te keren. De asana’s helpen  het lichaam te ontspannen, helpen ons weer te voelen, diep in ons zelf.
    • Begrijp het verschil tussen ‘doodgaan en dan de houding doen’en ‘de houding uitvoeren en dan doodgaan’ Als je al dood bent, hoe wil je de houding dan doen? Dus ‘doen en doodgaan’(do and die) en ‘niet doodgaan en doen’ (die and do).  “So ‘do and die’ and not ‘die and do’.”
      Kortom: doe de asana, ga ervoor, zonder zorgen, angsten en twijfels.
    • Onze ziel wordt niet gezien en wordt overschaduwd door ons ego. We missen de gevoeligheid om het goddelijke in onszelf te voelen. Het is alsof de ziel wordt bedekt, zoals een zonnebril die onze ogen spaart voor de zon. In yoga verwijderen we deze bedekking, zodat we compleet open zijn voor Purusa, het licht dat in ons is. Ben niet bang om open te zijn: er komt helder, stralend licht voor terug. Een mooi gegeven met het oog op de naderende kerstdagen. Veel licht gewenst!


Namasté, Majanka

Posted in Inspiratie

Het achtvoudig pad

We hebben alle acht de stappen uit het achtvoudig pad van Patanjali doorlopen. Sommige stappen zijn met onszelf verweven, aan andere stappen werken we en weer andere stappen lijken voor de meesten niet binnen handbereik. En dan heb ik nog niet eens gesproken over de mogelijkheden die samadhi een yogi brengt. Zo zegt Patanjali ondermeer dat in samadhi, de yogi inzicht kan krijgen in zijn vorige en toekomstige levens. De yogi kan honger en dorst overwinnen, over water en moerassen lopen, opstijgen, de gedachten van anderen lezen en zo meer.

Ook in samadhi ligt er gevaar op de loer, in de vorm van ons ego dat zo’n overheersende rol speelt in ons menselijke leven. De verleiding is groot om in samadhi te vertoeven, trots te zijn op deze staat van zijn, ons beter/anders te voelen dan anderen, genietend van de lichtheid van het leven en daar willen blijven, maar dit zijn allemaal uitingen van ons ego. Daarom waarschuwt Patanjali ons keer op keer op de kracht van onze geest en hoe we de geest tot rust dienen te brengen om het ego niet de boventoon te laten voeren. Het is alsof we de laagjes van ons zelf afpellen, zodat we uiteindelijk in contact komen met wat diep in ons allen zit: onze ziel, purusa. Die contactmomenten met onze ziel, dát zijn de glimpjes van samadhi.

Het is ook niet zo dat als we samadhi, of glimpjes samadhi, bereiken, we kunnen stoppen met het spirituele werk. De yama’s en de niyama’s blijven de basis, en ook de andere vijf stappen mogen we niet vergeten. Want wat heb je aan verlichting als je niet geweldloos, tevreden of eerlijk kunt zijn? Wat heb je aan verlichting als het vuur van kennis dooft omdat het niet steeds opnieuw aangewakkerd wordt? Wat heb je aan verlichting als het lichaam zwakker wordt omdat het niet getraind wordt? Kortom: we moeten blijven oefenen. En omdat we ten slotte ergens moeten beginnen, nemen we het lichaam als uitgangspunt in de Iyengar yoga.
Namasté, Majanka

 

Bron: Light on the Yoga Sutra’s of Patanjali by B.K.S. Iyengar

Posted in Inspiratie