Samadhi

Daar zijn we dan, bij stap 8 uit het achtvoudig pad van Patanjali: samadhi, oftewel verlichting, bevrijding, eenwording; het uiteindelijke doel van yoga. De bijbehorende sutra luidt: wanneer het object van dhyāna het subject wordt, waardoor het zelfbewustzijn verdwijnt en men opgaat in het object van meditatie. Dit is samadhi. Het woord samadhi wordt ook vertaald met absorptie. Er wordt ook wel gezegd: de ziener en het geziene worden één.

In dhyana, meditatie, hebben we gezien dat we met volledig bewustzijn, maar zonder tussenkomst van gedachten, diep in meditatie verzonken zijn. Samadhi gaat nog een stap verder. In samadhi is er  geen besef meer van lichaam, geest, bewustzijn. In samadhi ben je opgegaan in het grotere geheel.  Omdat deze staat van zijn voor de meesten van ons moeilijk te bevatten is, geeft Iyengar de volgende voorbeelden: als een musicus zichzelf verliest en compleet opgegaan is in zijn muziek of als een schilder één wordt met kleur, schaduw en penseel, dan ervaren ze een glimp van samadhi. Het voelt dan alsof niet zij het zijn die musiceren of schilderen, maar dat dit via hun wordt gedaan. Iyengar zegt hier verder over: het verschil met een schilder of musicus, is dat zij deze staat bereiken door inspanning. Ze kunnen deze staat ook niet handhaven. Een yogi daarentegen, ervaart samadhi als natuurlijk, blijvend en inspanningsloos.

Goed, om te komen tot natuurlijk, blijvend en inspanningsloos, gaan wij oefenen met de asana’s en pranayama. Eens kijken hoe natuurlijk en inspanningsloos dit gaat….

Namasté, Majanka

 

Bron: Light on the Yoga Sutra’s of Patanjali by B.K.S. Iyengar

Posted in Inspiratie

Dhyana

Nu de geest rustig, stabiel is geworden en de aandacht eenpuntig gericht is, komen we bij stap 7 van het achtvoudig pad: dhyana, meditatie. De bijbehorende sutra luidt als volgt: Een stabiele, continue stroom van aandacht gericht op hetzelfde punt of dezelfde regio, dat is meditatie. Iyengar voegt hieraan toe: zonder tussenkomst of interruptie van aandacht. Hij zegt ook: ‘in meditatie, komt psychologische en chronologische tijd tot stilstand als de geest zijn eigen gedrag observeert. De intensiteit van aandacht in het bewustzijn blijft stabiel, zacht en constant. Blijft deze  intensiteit van bewustzijn gehandhaafd, dan gaat het bewustzijn van één puntige concentratie naar geen puntige aandacht.’

Het verschil tussen dhyana, meditatie en dharana, concentratie, is dat bij dharana de golvende gedachten nog worden geelimineerd om een puntige concentratie te bereiken. In meditatie ligt de nadruk meer op de handhaving van stabiele en diepgaande contemplatieve (beschouwende) observatie.
Zowel in de asana’s als tijdens pranayama is meditatie mogelijk. In het kort zegt Iyengar hierover: als aandacht, reflectie en contemplatie in actie en observatie gestaag oplopen, dan verandert dharana in dhyana.

Namasté, Majanka

 

Bron: Light on the Yoga Sutra’s of Patanjali by B.K.S. Iyengar

Posted in Inspiratie

Dharana

Met pratyahara, het terugtrekken van de zintuigen, wordt hoofdstuk twee van de Yoga Sutra’s afgesloten. De laatste drie stappen uit het achtvoudig pad van Patanjali zijn te vinden in een volgend hoofdstuk, dat meer ingaat op de innerlijke zoektocht van de sadhaka, de yogabeoefenaar. Hoofdstuk drie begint met stap 6: dharana, dat focus of concentratie betekent. De sutra die hierover gaat, zegt: Het fixeren van het bewustzijn op één punt of regio is concentratie.
Iyengar voegt hieraan toe: de aandacht focussen op een gekozen punt of gebied, binnen of buiten het lichaam, is concentratie. Hierdoor worden de functies van de geest gecontroleerd en naar een bepaald punt gebracht. Dharana ontstaat als de geest stabiel blijft en niet onderhevig meer is aan schommelingen.

Wij gebruiken het woord concentratie regelmatig in het dagelijks leven. We zijn wel of niet geconcentreerd bezig met iets. Soms gaan we hier helemaal in op. Maar, ondanks deze vorm van concentratie, speelt het denken vaak nog een rol. Dus dat is niet de concentratie die hier wordt bedoeld. Dharana kan alleen ontstaan als de geest rustig en stabiel is, gedurende langere tijd, als we niet langer meer achter onze zintuigen aanrennen om onze behoeften te bevredigen. Dharana kan ontstaan als we al enige onthechting van wereldse zaken bereikt hebben. Dharana is daar waar het denken niet meer is; in contact met het hogere in ons, totaal aanwezig in een bepaalde activiteit. Dan worden de kenner en het gekende één.
Laten we eens kijken of we een bepaalde staat van concentratie kunnen bereiken in de asana’s.

Namasté, Majanka

 

Bron: Light on the Yoga Sutra’s of Patanjali by B.K.S. Iyengar

Posted in Inspiratie

Pratyahara

De eerste vier stappen uit het achtvoudig pad van Patanjali: yama’s, niyama’s, asana’s en pranayama zijn naar buiten gerichte stappen.  In de laatste sutra over pranayama zegt Patanjali: de geest wordt ook fit voor concentratie. Hierbij gaat Patanjali er vanuit dat door regelmatige beoefening van asana en pranayama de geest rustiger en stiller is geworden. Dan komen we uit bij stap 5: pratyahara. Sutra 54 uit hoofdstuk II zegt hierover: het terugtrekken van de zintuigen, de geest en het bewustzijn uit het contact met externe objecten, en het naar binnenkeren in jezelf, dat is pratyahara.
Iyengar voegt hieraan toe: ‘Nu is de geest in staat om zich langdurig te concentreren en zijn de zintuigen niet langer belangrijk voor bevrediging van de geest. De zintuigen verliezen hun interesse in smaak en voorkeuren van de objecten en worden teruggetrokken uit de externe wereld om de geest te helpen bij zijn innerlijke zoektocht. Als er controle is over de zintuigen en de geest dan komt er contact met onze ziel, atma.

In India wordt gesproken over monkeymind: apengeest. Zoals een aap zich van tak naar tak slingert, zo gaat bij ons de ene gedachte gewoon over naar de volgende. In de asana’s is er vaak weinig tijd en ruimte om te denken, tenzij ze wat langer duren zoals bijvoorbeeld in schouderstand. Bij pranayama wordt dit al heel lastig, voor sommigen zelfs onmogelijk. Als die schommelingen van de geest nog steeds veelvuldig aanwezig zijn dan is er weinig rust en is het moeilijk om niet steeds op de zintuigen te reageren. Maar in de asana’s, als je met volledige aandacht met de asana bezig bent, dan is er concentratie, en is er ook situatie gecreëerd waarin we niet direct op de zintuigen reageren en  ook niet de noodzaak voelen om te reageren. Dus zeg en denk niet dat het onmogelijk is om naar binnen te keren met de aandacht en de geest tot rust te brengen. Het gebeurt al. Misschien alleen niet zo vaak als je zou willen.

Namasté, Majanka

 

Bron: Light on the Yoga Sutra’s of Patanjali by B.K.S. Iyengar

Posted in Uncategorized

Pranayama

Na de yama’s, de niyama’s en de asana’s, komen we bij stap 4 uit het achtvoudig pad van Patanjali: pranayama. Er zijn vijf sutra’s die over pranayama gaan. De eerste, sutra II.49 zegt: pranayama is de regulatie van de inkomende en uitgaande stroom van de adem met inhouding. Het mag alleen worden beoefend als perfectie van de asana’s is bereikt.
Iyengar voegt hieraan toe: ‘Pranayama als de vierde stap op het yogapad, is wat het hart is van het menselijk lichaam. Het is interessant dat Patanjali adviseert pranayama alleen te beoefenen als perfectie van de asana’s is bereikt. Hij geeft hierbij duidelijk een volgend niveau aan in het yogaproces, wat hij niet zegt bij de overige stappen.
Normaal gesproken is de stroom van de adem onbeheerst en onregelmatig. Observatie van deze variaties, en de conditionering van de geest om de in- en uitstroom, het inhouden van de adem in een regelmatig en ritmisch patroon te controleren; dat is pranayama.’
Dat dit niet makkelijk is, dat weten we allemaal. Het is voor velen al moeilijk genoeg om de adem gedurende langere tijd te observeren, zonder tussenkomst van onze gedachten.

Sutra 50 en 51 uit hoofdstuk II gaan over de soorten pranayama; met of zonder inhouding van de adem. Sutra 52 zegt: pranayama verwijdert de sluier die het licht van kennis bedekt en kondigt de dageraad van wijsheid aan.
Klinkt mooi toch? Nu nog even oefenen!
En ja, wij doen gewoon pranayama….

Namasté, Majanka

 

Bron: Light on the Yoga Sutra’s of Patanjali by B.K.S. Iyengar

Posted in Inspiratie

Asana’s, deel III

We gaan nog een laatste keer door op stap 3 uit het achtvoudig pad van Patanjali: de asana’s.
Iyengar zegt hierover in een van zijn boeken: de namen van de asana’s zijn betekenisvol en volgen het evolutieproces. Sommige asana’s dragen de naam uit de plantenwereld zoals vrksa, boom  en padma, lotus. Sommige van insecten zoals salabha, sprinkhaan en vrschika, schorpioen. Sommige van waterdieren en amfibieën zoals matsya, vis en kurma, schildpad. Er zijn asana’s genoemd naar vogels zoals garuda, adelaar en kukkuta, haan. Maar er zijn er ook die vernoemd zijn naar viervoeters zoals svana, hond en ustra, kameel. Kruipende dieren zoals bhuja, slang, worden niet overgeslagen, net zomin als het menselijk embryo, garbha-pinda. Er zijn asana’s vernoemd naar wijzen zoals Virabhadra en Bharadvaja. Sommige asana’s zijn genoemd naar Hindoe-goden en sommige naar Avatara’s, belichamingen van het goddelijke. Terwijl de yogabeoefenaar asana’s beoefent,  neemt hij vele vormen aan en hij weet dat in alle wezens het goddelijke huist.

De belangrijkste asana van allemaal is Savasana. We kijken er altijd naar uit, kunnen we even lekker weg dromen, even alleen zijn met onze gedachten. Maar dat is niet wat Savasana beoogt. Sava betekent lijk. Het doel van deze asana is als een dood lichaam te worden. Als het leven is geweken blijft het lichaam stil en zijn bewegingen onmogelijk geworden. Door enige tijd bewegingsloos te blijven en de geest stil houden terwijl je volledig bewust bent, leer je te ontspannen. Deze bewuste ontspanning versterkt en verfrist lichaam en geest. Maar het is veel moeilijker om de geest dan het lichaam stil te houden. Daarom is deze ogenschijnlijk makkelijke houding een van de moeilijkste om meester te worden.
Welke asana we ook willen perfectioneren om te komen tot de inspanningsloze inspanning; het blijft een kwestie van oefenen.

Namasté, Majanka

 

Bron: Light on the Yoga Sutra’s of Patanjali by B.K.S. Iyengar
Yoga Dipika by B.K.S. Iyengar

Posted in Inspiratie

Asana’s, deel II

We borduren nog even voort op stap 3 uit het achtvoudig pad van Patanjali: de asana’s. Ten slotte valt hier meer dan genoeg over te zeggen.

Vorige week werd II.46 genoemd die zegt: sthira sukham asanam. Oftewel: asana is perfecte stevigheid van het lichaam, stabiliteit van intelligentie en welwillendheid van de geest.
In de daaropvolgende twee sutra’s zegt Patanjali dat perfectie in asana’s gerealiseerd wordt als de inspanning om de asana uit te voeren inspanningsloos wordt en we in contact komen met het oneindige in onszelf. De inspanningsloze inspanning dus. Maar hoe bereiken we dit? Helaas ligt dit antwoord voor de hand: oefenen. Daarbij geldt: beter maar een weinig oefenen dan helemaal niet.

Sutra II.48 zegt: Van dat punt (perfectie van de asana’s) wordt de sadhaka, de yogabeoefenaar, niet gestoord door dualiteiten.
Iyengar: Het effect van asana is dat er eind wordt gemaakt aan de dualiteiten en verschillen tussen lichaam en geest, geest en ziel. Er bestaan geen paren van tegenstrijdigheden voor de sadhaka die één is met lichaam, geest en ziel (het doel van yoga). Dan is er geen sprake meer van vreugde of verdriet, hitte of kou, eer of schande, pijn of plezier. Dit is perfectie in actie en vrijheid van bewustzijn.

Laat je niet ontmoedigen door deze sutra’s, door te denken dat dit toch niet in jouw mogelijkheden ligt. Ik zei het al: het is een kwestie van blijmoedig en volhardend blijven oefenen.

Namasté, Majanka

 

Bron: Light on the Yoga Sutra’s of Patanjali by B.K.S. Iyengar

Posted in Inspiratie

Asana’s, deel I

We laten de yama’s en niyama’s achter ons en komen bij stap 3 uit het achtvoudig pad van Patanjali uit: de asana’s. Ons wel bekend.

Van de 196 sutra’s is er maar één sutra die daadwerkelijk het woord asana benoemt. En wel sutra II.46 die zegt: sthira sukham asanam. Vertaald: asana is perfecte stevigheid van het lichaam, stabiliteit van intelligentie en welwillendheid van de geest. De twee daarop volgende sutra’s gaan over de effecten van het oefenen, verder wordt er in de sutra’s niet gesproken over asana.

Iyengar zegt als aanvulling op sutra II.46: asana betekent houding. Sommigen nemen deze sutra als voorbeeld dat iedere comfortabele houding geschikt  is. Als dat zo was dan zouden het asana’s voor ons plezier zijn. Dit noemen ze in India bhoga in plaats van yoga. Maar deze sutra omschrijft de perfecte asana. De definitie van asana is als volgt: als de asana wordt uitgevoerd, doe het dan met een gevoel van stevigheid, stabiliteit en verdraagzaamheid in het lichaam; welwillendheid in intelligentie van het hoofd, en bewustzijn en verrukking  in intelligentie van het hart. De beoefening van asana’s moet voedend zijn en het hoofddoel.
Geef perfectie, discipline en aandacht aan iedere asana om zo door te dringen tot de diepste lagen van het lichaam. Laat de geest samenwerken met het lichaam; met de huid, de spieren, de gewrichten. Dan werkt de asana voor jou.

Zorg dat je niet agressief bent in het oefenen. Laat het uitvoeren van de asana’s ook geen strijd zijn tussen lichaam en geest. Denk licht en het voelt lichter.

Namasté, Majanka

Bron: Light on the Yoga Sutra’s of Patanjali by B.K.S. Iyengar

Posted in Inspiratie

Niyama’s: Isvara Pranidhana

We hebben inmiddels vier niyama’s gehad: sauca, santosha, tapas en svadhyaya. Vandaag de laatste: Isvara pranidana.
Isvara betekent God en pranidana betekent overgave. De sutra die hier over gaat zegt: overgave aan God brengt perfectie in samadhi. Ter verduidelijking: samadhi is de laatste stap in het achtvoudig pad van Patanjali en betekent eenwording, verlichting.

Iyengar zegt over deze sutra: samadhi kan bereikt worden door helderheid van intelligentie en intensiteit in gedachten over overgave aan God. De kracht van samadhi komt tot diegene die zijn toevluchtsoord neemt tot God.
Overgave aan God bevrijdt de sadhaka, de yogabeoefenaar, van de gehechtheid aan aardse verlangens, leidt naar het afstand doen van sensuele verlangens en voedt in hem de meest intense vorm van ijver en toepassing.
Dit klinkt voor mij voorlopig nog heel ver van mijn bed. Of ik zo ver kom of wil komen, dat zal de toekomst leren.
Wel gaan we vandaag eens kijken of we ons kunnen overgeven aan het voelen van het lichaam, of we ons kunnen overgeven aan de asana’s en pranayama.

Namasté, Majanka

Posted in Uncategorized

Niyama’s: svadhyaya

Alle yogavormen ter wereld hebben zijn gebaseerd op het achtvoudig pad van Patanjali. Hoewel we vooral werken met de asana’s (stap 3) zijn de individuele en spirituele leefregels: de yama’s en de niyama’s eigenlijk net zo belangrijk. We zijn nog steeds bezig met de niyama’s. Na saucha, reinheid, santosha, tevredenheid en tapas, zelfdiscipline, volgt svadhyaya.

Svadhyaya betekent Zelfstudie of studie van de heilige geschriften. Of zoals de Bhagavad Gita, een oud Indiaas geschrift zegt: studie van het Zelf door het zelf. De bijbehorende sutra luidt: Zelfstudie leidt naar de realisatie van God of eenwording met iemands begeerde Godheid.
Iyengar zegt hierover: bewustzijn bestaat al in het lichaam, maar het moet worden aangeboord door de beoefening van asana’s en pranayama. De asana’s en pranayama geven intelligentie in en van het lichaam. Deze intelligentie fungeert als een brug tussen het bewustzijn van het lichaam en de kern en vice versa.
De heilige geschriften, zoals bijvoorbeel de eerder genoemde Bhagavad Gita, helpen om zicht te krijgen op het Zelf. In de oudheid werden ook mantra’s gereciteerd om met het Zelf in aanraking te komen.

Vandaag richten we ons weer het lichaam. Met behulp van de asana’s kijken we hoe we zicht krijgen op de intelligentie en het bewustzijn die in het lichaam aanwezig zijn.

Namasté,
Majanka

Posted in Inspiratie